Elbil-landet Norge

El-bilar på rekkje og rad i Oslo. Fremst ein Nissan Leaf

Ein stille revolusjon er i ferd med å skje: el-bilen blir meir og meir synleg i Norge, og særleg i Oslo. El-bilen Nissan Leaf er i ferd med å bli ein stor suksess for Nissan, og har klatra frå 9. plass i januar (265 stk.) til 5. plass i april (455 stk.). I alt er det selt 1304 Nissan Leaf så langt i år, dei fleste truleg i Oslo. Totalt er det selt 1508 el-bilar til og med april månad. Nissan Leaf har altså ein marknadsdel av el-bilar på 86 %! I følgje e24.no er meir enn 40 % av den samla Nissan Leaf-produksjonen seld i Norge.

auto motor und sport
Det tyske bilbladet auto motor und sport via nyleg el-bilutviklinga i Norge eit stort oppslag. Dei reiste til Oslo for å prøva å finna ut kvifor Norge, og Oslo, er i særstilling i Europa når det gjeld tal el-bilar. Det dei fann, bør jo vera kjendt for oss, men er likevel nyttig repetisjon og forklarer ein god del av utviklinga me ser:

• avgiftsfritak for el-bilar
• gratis parkering mange stader
• ladestasjonar i samband med parkering
• kan køyra i kollektivfeltet
• gratis bompengepassering

Til saman gir dette ganske gode insentiv for å kjøpa el-bil i storbyar som Oslo. No er sikkert el-bilen bil nr. to, eller kanskje tre eller fire, men likevel: den bidreg til reduksjon av CO2-utslepp og andre skadelege utslepp. I Norge kan me også gå ut frå at el-bilen går på 100 % fornybar energi, i motsetnad til andre land i Europa der el-bilen si miljøsparing er meir komplisert.

Hybrid

I tillegg til el-bilen sin framgang har også hybrid-bilane for alvor begynt å ta av. Det har samanheng med at stadig fleire bilprodusentar tilbyr hybridmodellar. I mange tilfelle kan ein hybridbil vera den beste løysinga. Den vil ha eit lågt samla utslepp av CO2 i tillegg til at den har langt større rekkevidde enn ein rein el-bil. Men hybridbilen får ikkje dei mange fordelane el-bilen nyt godt av. Her kan det beste bli det godes fiende. Eg trur ei endå sterkare omlegging av eingangsavgiftene i retning av å vera utsleppsavhengige, ville me ha fått ein større miljøgevinst raskare.

Det skjer mykje spennande innan hybridbilar også, kanskje endå meir enn innan el-bilmarknaden. For det første er det vanlege modellar som kjem i hybridutgåve, enten diesel/elektrisk eller bensin/elektrisk. Det betyr at barrieren for å gå i meir elektrisk retning blir mindre. Talet på nyregistrerte hybridbilar veks endå raskare enn el-bilar. Til og med april er det selt 3306 hybrid-bilar; enten diesel/el. eller bensin/el.

Dessverre er el-bilar framleis prega av eit Bestemor Duck-design. Eg forstår ikkje at det skal vera så vanskeleg å gi el-bilar eit spennande design. Tesla er eit heideleg unnatak, sjølv om Tesla Roadster eigentleg var ein Lotus Elise der motoren vart bytta ut med ein batteripakke.

Porsche 918 Spyder

Til slutt eit bilete av ein av dei råaste hybridbilande pr. i dag, ein Porsche 918 Spyder. Øko-fantastar får problem med denne: Dette råskinnet har ein V8-motor pluss to el-motorar med til samen 887 hk og den aksellererer frå 0-200 km/t på 7,9 sek. (altså 0-200, ikkje 0-100). Den brukar likevel berre rundt 0,3 liter bensin pr. mil. Det er ganske utruleg. Visst er det ein del utslepp i samband med produksjonen, men likevel..

Porsche 918 Spyder. Foto: Geneva2010 179

Digitaliseringskonferansen 2013

Difis årlege digitaliseringskonferanse føregår 29. og 30. mai. I år er det rekorddeltaking med over 600 deltakarar, meir enn dobbelt så mange som i fjor. Om det er det nye digitaliseringsinitiativet til regjeringa som har løfta interessa, skal vera usagt - imponerande er det uansett.

Eg har blogga direkte frå arrangementet på Vestforsk-bloggen både frå dag 1 og dag 2.

Telenor tok til fornuft

Breiband-ruteren, framside

Ei sak om angring av mobilt breiband gjekk til Forbrukartvisteutvalet då Telenor tok til fornuft og stoppa saka. Eg seier "tok til fornuft" fordi det var ei fillesak og eg er overraska over at Telenor valde å køyra den så langt.

Etter å ha slite med minimums-ADSL i lange tider, måtte noko gjerast. Eg valde å prøva mobilt breiband frå Telenor. Hastigheit var overraskande bra, rundt 7 Mbit/s, men det viste seg fort at nedlastingsgrensa vart eit umuleg hinder. Sjølv maksgrensa på 30 GB i månaden vart altfor lite. Mykje av poenget med breiare band er nedlasting av video (Netflix, HBO, NRK-program ++) og då går taksameteret fort. Ein annan negativ ting var maks 5 samtidige brukarar. Med smartmobilar, nettbrett og pc-ar i ein familie blir det altfor lite.

Eg brukte difor angreretten og sa opp mobilabonnementet og leverte tilbake mobilruteren. Men Telenor v/Kjedehuset ville ikkje ta den tilbake då dei meinte det var "bruksriper" på ruteren. Eg vil påstå at for å sjå riper måtte ein ha sterk forstørring. Eg kontakta Forbrukarrådet og fekk hjelp av dei til å prøva ein gang til. Men på nytt avslo Kjedehuset å ta i mot ruteren. Saka gjekk så til Forbrukartvisteutvalet.

Baksida på den omstridde ruteren

Det er eit offentleg organ som avgjer forbrukartvistesaker og avgjerdene kan ikkje ankast. Men sakene kan sjølvsagt bringast vidare til rettsapparatet.

Etter å ha kontakta Telenor for ørtende gang for å få dei til å stoppa innkrevjing av faktura så lenge saka var under behandling, var det endeleg ein kar på brukarstøtte hos Telenor som skar gjennom. Gøran på brukar-støtte sa at "dette er for dumt, dette avsluttar vi her og no". Godt å sjå at det finst fornuftige folk i systemet, og at dei i tillegg er handlekraftige.

Ei slik sak kan berre gi Telenor dårleg reklame. Denne gangen enda det bra, men lærdommen må vera at om du tenkjer på å bruka angreretten, må du vera ekstremt forsiktig med utpakking av ustyret. Bruk kvite hanskar og plasser det på fløyelsunderlag!

Feigt Fotballforbund

Heftige diskusjonar etter feildømt straffe. Foto: Scanpix
(frå vg.no)

I kampen mellom Lillestrøm og Sogndal på Åråsen 9. mai filma LSKs Fredrik Gulbrandsen seg til straffespark. I ettertid har det vore heilt stille frå Fotballforbundet, som ikkje vil meina noko om dette. Kva skal dei då med Fair Play-kampanje?

Kva står eigentleg Fair Play for?
Saka handlar ikkje først og fremst om Sogndal, to tapte poeng og ei indirekte utvising pga. protest mot straffesparket. Det handlar om korleis Fotballforbundet stilltiande aksepterer juks. Gulbrandsen "la seg flat" på TV2 i ettertid, for tv-bileta viste klart at han aldri vart felt. TV2 gjer generelt ein god jobb med norsk fotball, så også her, og stilte Gulbrandsen til veggs. Det er bra, men det er Fotballforbundet sin jobb å gå inn og ta affære i slike saker.

Yngve Hallén inhabil?
Fotballpresident Yngve Hallén kom frå Sogndal Fotball til NFF og han torer vel av den grunn ikkje ta i denne saka. Det blir feil, han kan ikkje la namnet på laga avgjera kva saker han skal ta opp og ikkje. Dette handlar som sagt ikkje om Sogndal, men om ei utvikling som skadar fotballen og som Fotballforbundet har eit ansvar for å rydda opp i. I slike saker må NFF gå inn i ettertid og straffa juksemakarane.

NFF: Juks er OK
Tilbake står ein Fair Play-kampanje som ei innhaldslaus ramme der det er viktig at laga helsar på kvarandre før og etter kamp, men der toppfotballen eigentleg er unnateken det reelle innhaldet i FP. Fotballforbundet har med denne unnfallenheita sagt at filming og juksing er OK på fotballbana, det får i alle fall ikkje konsekvensar i ettertid.

Forslag til ny organisering av vidaregåande skular i Sogn og Fj.

Den nye vid.g. skulen i Sogndal
(foto: Birthe Johanne Finstad/SFj fylkeskomm.
CC-BY-NC-SA 2.0)

Ikkje ofte eg skriv om slike ting, men planane for den vidaregåande opplæringa i Sogn og Fjordane som fylkeskommunen har presentert og sendt på høyring, opprører meg ganske sterkt. Så difor har eg sendt inn denne høyringsuttalen i dag:


Innspel til skulebruksplan for vidaregåande opplæring i Sogn og Fjordane 2013-2024
Sjølv om borna mine ikkje blir omfatta av dei planlagde endringane for vidaregåande opplæring (vgo) i fylket, ser eg dette som ei så viktig sak for utviklinga av Sogn og Fjordane at eg må seia frå.

Skulebruksplan med skylappar
Den framlagde dokumentasjonen og forslaga til endringar i skulebruksplan for vgo manglar heilt tankar om at vidaregåande opplæring, som anna opplæring, er ein viktig del av utviklinga av samfunnet. Det er eit skremmande døme på snever sektortenking og ei administrativ innstilling til ei av dei viktigaste sakene for utviklinga av fylket vårt. To og ei halv side er brukt på ”Konsekvensar for samfunnet”, utan at ein blir så mykje klokare etter å ha lese det.

Det store spørsmålet, korleis me vil utvikla fylket vårt, er fråverande i fylket som yndar å kalla seg framtidsfylket.

Fråkopla andre satsingar
Den snevre innstillinga til arbeidet får underlege utslag der utviklinga i vgo synest isolert frå andre viktige satsingar i fylket. Kva verknad organisering av vgo har for næringsutvikling, ser ut til å vera uinteressant. Difor presterer ein forslag som at idrettsfag og mediefag blir flytta frå Sogndal og Fosshaugane Campus og til Nordfjord. Er ikkje Fosshaugane Campus nettopp eksempelet som viser at ei heilskapleg tenking og satsing kan gi store effektar? Sogndal har landets nest største og beste idrettsfaglege miljø på utdanningssida, og så føreslår ein å flytta idrettsfag frå ein slik utviklingsarena!

Mykje av det same kan seiast om mediefag, der særleg samspelet med fotballsatsinga har gitt elevane unike mulegheiter for praksis i profesjonelle mediemiljø og der det gryr av næringsetableringar. Mediefag samarbeider også godt med både Høgskulen og Vestlandsforsking, til gjensidig nytte. Fosshaugane Campus har vorte meir enn dei fleste kunne tenkja seg, og så vil fylkeskommunen plukka ut att bitar av byggverket. Det er ikkje råd å forstå.

Eksempla er henta frå heimkommunen Sogndal, men ein del av det same kan sikkert seiast om andre stader i fylket. I Nordfjord har det til dømes vore ei imponerande utvikling på kultursida på Nordfjordeid og i Måløy skjer det interessante ting innan teknologi og maritim sektor. Florø treng styrking av oljerelaterte aktivitetar og Førde er leiande på tenesteytande næringar. Den framtidige vidaregåande opplæringa må sjåast i eit slikt perspektiv.

Kva med dei det gjeld?
Eit anna perspektiv som manglar i dei framlagde planane er elevane sjølve. Kvar elevane sjølve ønskjer å gå, ser ikkje ut til å vera viktig for fylkeskommunen. Sjølv om slike ønskje ikkje kan styra utviklinga åleine, blir det feil å sjå bort frå elevønskja slik ein har gjort i altfor lang tid. Utviklinga ser ut til å gå i ei retning der elevane sine ønskje får større betydning og det burde også vore teke omsyn til i desse planane.
Andre sider som synest fråverande er mellom anna kva fullføringsprosent dei ulike vidaregåande skulane har. Det må vera interessant å sjå på gjennomføringsgrad fordi det seier ein god del om kvaliteten på opplæringa og ikkje minst leiinga av skulane. Også skulane sitt samarbeid med samfunnet elles, særleg næringslivet, burde vore meir vektlagt.

Manglande politisk vilje og visjon
Det framlagde materialet er nærmast fritt for politiske visjonar for fylket vårt. Arbeidet er prega av ei bokhaldar-innstilling, med møysommeleg teljing av elevar og bygningar. Det er eit reknemeister-verk som er lagt fram, ikkje eit politisk dokument med vyar for Sogn og Fjordane.

Elevtalet går ned i den neste 10-årsperioden, det er klart. Fylkeskommunen svarer på utfordringa med ei deterministisk haldning og reknar seg med bind for auga fram til ein plan der det blir visst mange kroner pr. elev. Kva om politikarane tenkte som så: Elevtalet går ned og økonomiske ressursar frå staten blir reduserte som følgje av det, men for å styrka utviklinga i fylket vil me satsa meir av eigne midlar på vidaregåande opplæring fordi me trur det samla sett gir det beste resultatet. Det betyr ikkje at alt skal vera som det er. Dei skulane der elevgrunnlaget blir for lite, må det endringar til. Men i det store og heile vil ein styrka den vidaregåande opplæringa, ikkje svekkja den.

Det neste spørsmålet blir då fort: Kvar skal me ta pengane frå? Ja, ikkje forstår eg at det skal vera ei viktigare oppgåve for Sogn og Fjordane fylkeskommune å driva ferjedrift rundt om i landet enn å utdanna ungdommen i fylket.

Til slutt vil eg be om at alle høyringsuttalar blir lagde ut på nettet slik at alle kan få tilgang til dei.

Med helsing
Svein Ølnes, Sogndal, 26.04.2013

Ny strategi for Altinn

Artig sak frå MinID: Sikker innlogging til "Ukjent tjenesteeier" (!)

Norstella og Semicolon II-prosjektet inviterte til diskusjonsmøte om ny Altinn-strategi forrige torsdag. Vestlandsforsking tok ansvar for videostrøyming, og referat i form av Twitter-meldingar, kan lesast på Vestforsk-bloggen. På Norstella sine sider kan du få tilgang til presentasjonane frå møtet.

Her vil eg ta opp nokre punkt som eg har ei kjensle av ligg under diskusjonen, men som det av ulike grunnar er vanskelege å ta opp i slike samanhengar.

Først ei nyttig påminning om kva Altinn faktisk står for: Alternativ innrapportering. I dag er Altinn nesten synonymt med "alt skal inn her", men det starta altså som ei alternativ innrapportering. Alternativ må her forståast som alternativ til papir-basert pluss den Edifact-løysinga som representerte det første digitale forsøket på innrapportering.

Så til dei vanskelege punkta:

1. Brønnøysundreg.: Elefanten i rommet
Eg har ei klar kjensle av at Brønnøysundregistra er elefanten i rommet når Altinn blir diskutert. Eg trur det er, og har vore, stor skepsis til om Brreg er i stand til å utføra den forvaltar-rolla dei har på ein god nok måte. Dette har vore murra om kvar gong Altinn har vore ute for problem. Eit utslag av dette er at konsulentane (særleg Accenture) har fått stor makt. Eg trur særleg Skattedirektoratet, med sin tunge IT-kompetanse historisk sett, er skeptiske til Brreg.

Men dette har også vore temmeleg klart i evalueringsrapportar om Altinn, t.d. er ei av hovudtilrådingane frå DNV i deira evaluering av Altinn II i 2011:

Organisatorisk, styrke forvalter og systemeier av Altinn. Organisasjonen må styrkes kompetansemessig for å ta et sterkere lederskap både på visjon, strategi, operativt og teknisk nivå.

Også CapGemini peiker på organisatoriske utfordringar og svakheiter i sin gjennomgang av Altinn.

2. Kvar er NAV?
Tradisjonelt har det vore to "IT-kjemper" i offentleg sektor: Skattedirektoratet og NAV (tidlegare Aetat og Rikstrygdeverket). Dei har hatt store IT-avdelingar på størrelse med store konsulentselskap, og har ein tradisjon med å vera sjølvforsynte og ordna opp sjølve. Når Skatteetaten har fått så dominerande plass i Altinn, som den sentrale pådrivaren, har eg ein mistanke om at NAV vegrar seg for å gå "all in" og heller satsar på eigne løysingar.

3. Kva med kommunane?
Dette er ikkje noko hemmeleg; kommunane er eit problem for Altinn. Først har visa vore at Altinn ikkje kan forhalda seg til 430 kommunar (red. til 429 i 2012 og 428 i 2013!). Med KommIT på plass og ei samordning på trappene, er melodien i den nye Altinn-strategien at ein ikkje kan ta inn nye aktørar dei første par åra fordi stabilitet må prioriterast. Kommunane får ordna seg på eiga hand, eller sitja og venta. Dette samsvarer dårleg med det nyleg framlagde Digitaliseringsprogrammet. På den andre sida er dette programmet statleg orientert og lite oppteken av kommunane. Men kommunane er nøkkelen til ei vellykka digitalisering av offentleg sektor.

Bitcoin - igjen

Talande illustrasjon frå BusinessWeek (ill.: Steph Davidson)

Bitcoin, den heildigitale og anarkistisk innretta valutaen, har fått fornya interesse og kursen har gått til himmels. Det er særleg bankproblema på Kypros som har skapt den veldige interessa i det siste, men meir generelt er det nok finanskrisa og manglande tillit til dagens finanssystem som gjer Bitcoin interessant og freistande for stadig fleire.

NRK Ytring fanga opp det tidlegare blogginnlegget mitt om Bitcoin og spurde om eg kunne tenkja meg å skriva ein kronikk for dei. Det kunne eg sjølvsagt, og den er publisert på sidene deira i dag.